header photo

Rozmowy prawnicze

ciekawie o prawie

Ciężar wykazania, że weksel in blanco wypełniony został w sposób sprzeczny

W pozwie z dnia 31 marca 2011 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wnosiła o zasądzenie solidarnie od pozwanych M. B. i E. B. kwoty 160 483,74 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 marca 2011 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 7 200,00 zł.
Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 18 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy w W. nakazał M. B. i E. B., aby zapłacili powodowi (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 160 483,74 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 marca 2011 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 5 607,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
W zarzutach 25 maja 2011 r. pozwani zaskarżyli powołany wyżej nakaz zapłaty w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu zarzutów pozwana E. B. zaprzeczyła jakoby poręczyła weksel z wystawienia jej męża M. B. Pozwany M. B. poniósł zaś, iż pomimo wypowiedzenia umowy leasingu przez powoda i wezwania pozwanego do zapłaty, powód nie przedstawił sposobu wyliczenia należności wekslowej. Dotychczas zapłacone raty oraz należności wynikające ze sprzedaży przedmiotu leasingu winny wystarczyć do rozliczenia umowy.
Wyrokiem z dnia 13 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w W. uchylił zaskarżony nakaz zapłaty (pkt I), zasądził solidarnie od pozwanych M. B. i E. B. na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 160 483,74 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 marca 2011 r. do dnia zapłaty (pkt II), postanowił nie obciążać powodów M. B. i E. B. kosztami postępowania (pkt III) oraz przyznał pełnomocnikowi pozwanych, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie w kwocie 3 600,00 zł, powiększone o należny podatek VAT (pkt IV).
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 13 lipca 2006 r. M. B., zawarł z (...) Sp. z o.o. w W. umowę leasingu operacyjnego, której przedmiotem był ciągnik siodłowy (...).
Na mocy ww. umowy finansujący zobowiązał się nabyć przedmiot leasingu i oddać go korzystającemu do używania przez czas oznaczony, zaś korzystający płacić określone w umowie ratalne wynagrodzenie. Składniki wynagrodzenia finansującego i sposób zapłaty strony ustaliły w § 3 umowy oraz w załączniku nr 1, w którym zawarto tabelę rat wynagrodzenia. Szczegółowe postanowienia umowy zawarte w "Ogólnych warunkach umowy leasingu", zostały podpisane przez korzystającego, który potwierdził zapoznanie się z nimi, w treści podpisanej przez strony umowy.
W dniu podpisania umowy M. B., tytułem zabezpieczenia spłat wynikających z niej zobowiązań, złożył do dyspozycji (...) sp. z o.o. w W. weksel gwarancyjny "in blanco" z klauzulą bez protestu. E. B. poręczyła zobowiązanie wekslowe składając podpis na odwrotnej stronie weksla.
Przesłanki wypełnienia weksla strony określiły w deklaracji wekslowej podpisanej przez M. B. i pracownika powoda.
Po zakupie przez finansującego przedmiotu leasingu i oddaniu do używania korzystającemu, M. B. przez ponad dwa lata płacił na rzecz powoda umówione wynagrodzenie, po czym w związku z problemami finansowymi oraz utratą płynności finansowej zaprzestał spłaty poszczególnych rat leasingowych.
Po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego korzystającemu do zapłaty zaległych rat, pismem z dnia 1 czerwca 2009 r. powód wypowiedział M. B. ww. umowę leasingu operacyjnego oraz wezwał go do zwrotu przedmiotu leasingu.
Pozwany M. B. zwrócił finansującemu przedmiot leasingu.
Wobec bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego do zapłaty należności wynikających z umowy leasingu powód wypełnił ww. weksel gwarancyjny na kwotę 160 483,74 zł, zgodnie z warunkami wskazanymi w deklaracji wekslowej.
Zaległość pozwanego wynikająca z ww. umowy i wskazana w EURO przeliczona została według kursu średniego NBP z dnia wypełnienia weksla, po kursie 1 EUR = 3,9105 PLN.
W dniu 18 lutego 2011 r. (...) Sp. z o.o. przedstawił M. B. i E. B. ww. weksel do zapłaty.
M. B. i E. B. nie dokonali jednak spłaty wobec powoda (...) sp. z o.o. Powód (...) sp. z o.o. zbył przedmiotu leasingu za kwotę 73 000,00 zł.
W tak ustalonym stanie faktyczny Sąd Okręgowy uznał, iż zgłoszone przez powoda roszczenie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy wskazał, iż pozwany nie zakwestionował faktu zaprzestania spłat poszczególnych rat wynagrodzenia i nie podnosił zarzutu uregulowania zadłużenia względem powoda.
Wbrew zarzutom pozwanego, wypełnienie weksla na sumę wekslową wyższa niż wskazana na blankiecie weksla opłata skarbowa, nie powoduje nieważności zobowiązania wekslowego.
Pozwana nie przedstawiła zaś jakichkolwiek dowodów na poparcie swojego zarzutu, w szczególności nie kwestionowała, że złożony na wekslu podpis należy do niej lub został podrobiony.
Zdaniem Sądu I instancji za pozbawiony uzasadnionych podstaw, uznać należało również zarzut dokonania przez powoda sprzedaży przedmiotu leasingu po zaniżonej cenie. O wysokości korzyści uzyskanych z zagospodarowania przedmiotu leasingu rozstrzyga, bowiem wartość odzyskanego przedmiotu, która w przypadku jego sprzedaży winna uwzględniać panujące warunki ekonomiczne. Cena sprzedaży przy tzw. sprzedaży wymuszonej jest wynikiem ceny proponowanej przez oferujących podobne pojazdy do sprzedaży i zazwyczaj jest negocjowana, a w efekcie bywa znacznie niższa od ceny "wyjściowej". W tej zatem sytuacji realną korzyścią uzyskaną przez powoda była cena netto uzyskana ze sprzedaży przedmiotu leasingu.
Powód w piśmie z dnia 13 stycznia 2011 r. poinformował pozwanego M. B., o sprzedaży pojazdu będącego przedmiotem umowy i uzyskaniu z tego tytułu kwoty 73 000,00 zł.
Twierdzenie pozwanych o zbyciu przedmiotu leasingu po zaniżonej cenie nie zostało zaś poparte żadnym dowodem, a co za tym idzie nie zostało przez pozwanych wykazane.
Zdaniem Sądu Okręgowego uznać zatem należy, iż realną korzyścią powoda, osiągniętą na skutek wcześniejszego rozwiązania umowy leasingu była uzyskana przez powoda należność ze sprzedaży przedmiotu leasingu, a nie należność jaką powód mógłby hipotetycznie uzyskać z takiej sprzedaży.
Za nieuzasadniony Sąd Okręgowy uznał również zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z deklaracją wekslową. Deklaracja ta została podpisana przez pozwanego zaś zgodnie z jej treścią (...) Sp. z o.o. w W. była uprawniona do wypełnienia weksla w każdym czasie, w przypadku naruszenia przez korzystającego warunków umowy leasingu, na sumę odpowiadającą wszelkim zobowiązaniom finansowym korzystającego wobec finansującego. W treści deklaracji zawarto również postanowienie, że (...) Sp. z o.o. ma prawo opatrzyć weksel datą płatności według swego uznania, zawiadamiając o tym korzystającego listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
Brak zapłaty poszczególnych rat leasingowych uznać należy za naruszenie postanowień umowy, uzasadniające uprawnienie powoda do wypełnienia weksla.
Brak podpisania przez pozwaną E. B., deklaracji wekslowej nie powoduje zwolnienia jej za odpowiedzialność za sumę wekslową.
Z uwagi zaś na zawiadomienie obojga pozwanych o wypełnieniu weksla i wezwaniu ich do zapłaty, zdaniem Sądu I instancji, spełnione zostały wszystkie przesłanki dotyczące wypełnienia weksla i przedstawienia go do zapłaty, przewidziane w deklaracji wekslowej.
Wpisana na wekslu kwota wekslowa odpowiada zaległym ratom powiększonym o odsetki i uwzględnia fakt zagospodarowania przez powoda przedmiotu leasingu. Na wekslu ujęto w całości kwotę zaległych rat i odsetek oraz odszkodowania. Pozwani nie wykazali zaś nieprawidłowości wypełnienia weksla ograniczając się zgłoszenia ogólnych zarzutów nie popartych żadnym dowodem. To na pozwanych zaś zgodnie z regułą wyrażoną w art. 6 k.c. spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania, że dochodzona przez powoda kwota została wyliczona w sposób błędny, niezgodny z postanowieniami umowy.
Z powyższych względów, zdaniem Sądu Okręgowego, zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym nie zasługiwał zatem na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu I instancji pozwani nie wskazali również, jakie konkretnie zasady współżycia społecznego miałyby przemawiać za oddaleniem powództwa w oparciu o regulację art. 5 k.c., ani jakie zachowanie powoda świadczy o złamaniu zasad współżycia społecznego, o których mowa w powołanym wyżej przepisie. W niniejszej sprawie nie zachodzą zatem okoliczności uzasadniające przyjęcie, iż działanie powoda uznane być może za nadużycie prawa podmiotowego.
Zawierając umowę leasingu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a także dokonując poręczenia wekslowego, pozwani podjęli związane z tym ryzyko, zaś utrata płynności finansowej przez firmę pozwanego nie stanowi przesłanki pozwalającej na skorzystanie z instytucji przewidzianej w powołanym wyżej przepisie.
Odnosząc się do zobowiązania E. B., Sąd Okręgowy wskazał, że zobowiązanie wekslowe zostało przez nią poręczone czego dowodem jest złożenie na odwrotnej stronie weksla adnotacji "poręczam" i opatrzenie jej własnoręcznym czytelnym podpisem. W związku ze złożeniem ważnego i prawnie skutecznego poręczenia wekslowego przez E. B. i wypełnienia weksla zgodnie z warunkami określonymi w porozumieniu wekslowym, powództwo należało uznać za zasadne również w stosunku do pozwanej, odpowiadającej jako poręczyciel wekslowy, tak samo jak ten, za którego poręczyła.
Powołane wyżej okoliczności uzasadniały zdaniem Sądu Okręgowego uwzględnienie powództwa w odniesieniu do obojga pozwanych.
Z uwagi na uznanie, iż w sprawie zachodzą podstawy do zastosowania wobec pozwanych regulacji przewidzianej w art. 102 k.p.c., Sąd Okręgowy uznał za zasadne uchylenie zaskarżonego nakazu zapłaty w całości i ponowne orzeczenie o żądaniu pozwu jak w pkt 1 i 2 sentencji powołanego wyżej wyroku.
Uzasadniając orzeczenie o kosztach postępowania Sąd Okręgowy powołał się na regulację art. 102 k.p.c., albowiem w jego ocenie, poniesienie przez pozwanych kosztów postępowania, zasądzonych na rzecz powoda byłoby dla nich szczególnie dotkliwe, z uwagi na fakt, że znajdują się oni w ciężkiej sytuacji materialnej.
Orzeczenie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika pozwanych, ustanowionego z urzędu, Sąd Okręgowy uzasadnił powołując się na § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Apelację od powołanego wyżej wyroku wywiedli pozwani zaskarżając go w części zasądzającej od pozwanych na rzecz powoda kwotę 160 483,74 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 marca 2011 r. do dnia zapłaty. sprawy odszkodowawcze łódź adwokat
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 10, 32, 101, 102 Prawa wekslowego i art. 6 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 82, 58 § 2 i 5 k.c. poprzez ich niezastosowanie;
3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 495 § 3 k.p.c. polegające na rozpoznaniu przez sąd nowych wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę powodową przy piśmie z dnia 6 kwietnia 2012 r., a zatem po upływie terminu do ich zgłoszenia;
4. naruszenie przepisu postępowania, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nierozważenie, że umowa leasingu zawarta w dniu 11 lipca 2006 r. odwołuje się do załącznika nr 2 tj. ogólnych warunków umowy leasingu, które wprowadzono uchwałą zarządu powoda dopiero w dniu 31 lipca 2006 r., a więc 20 dni po podpisaniu umowy.
Powołując się na powyższe zarzuty pozwani wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie II i oddalenie powództwa w całości, w odniesieniu do obojga pozwanych, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.