header photo

Rozmowy prawnicze

ciekawie o prawie

Przejawy samoistnego posiadania nieruchomości

Wnioskodawcy: (...) wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nabycia w drodze zasiedzenia własności pasa gruntu położonego na terenie wsi N. w granicach działki nr (...) będącej własnością uczestniczki postępowania D. P., wyznaczonego z jednej strony linią ogrodzenia usytuowanego na działce nr (...), a z drugiej strony granicą ewidencyjną sąsiadującej działki nr (...), stanowiącej przedmiot własności nie występujących w sprawie A. i B. małżonków N.
Sąd Rejonowy ustalił, że w 1934 r. zmarł F. T., pozostawiając w spadku gospodarstwo rolne położone we wsi N. Kilka lat później jego zstępni- P. T., T. T., S. T. i J. T. dokonali między sobą nieformalnego podziału tego gospodarstwa rolnego w ten sposób, że na zabudowanej części gruntu stanowiącej wcześniej siedlisko po rodzicach, położonej najdalej od drogi publicznej relacji Ł. - Z., pozostał najstarszy z braci- P. T. (działka nr (...), obecnie nr (...)), natomiast sąsiednia część siedliska, położona bliżej drogi publicznej przypadła T. T. (działka nr (...), obecnie nr (...)), który zamieszkał tam w latach 40-tych. Najmłodszy z braci- S. T. na początku lat 60-tych objął w posiadanie działkę położoną w bezpośredniej bliskości drogi publicznej relacji Ł. - Z. (działka nr (...), obecnie nr (...)). Wszystkie trzy działki użytkowane przez braci położone były jedna za drugą w kierunku szosy.
Zanim S. T. zamieszkał na swojej działce położonej w bezpośrednim sąsiedztwie drogi publicznej relacji Ł. - Z., jego brat T. T., użytkujący działkę środkową, korzystał swobodnie z pasa gruntu leżącego w granicach działki nr (...), obecnie nr (...) (objętej następnie w posiadanie przez brata S.) w celu dojazdu do drogi publicznej (o tę właśnie część działki nr (...) chodzi w niniejszej sprawie). W następnych latach obaj bracia zgodnie korzystali z tego pasa gruntu w celu dojazdu do drogi publicznej. S. T. akceptował taki stan rzeczy do swojej śmierci, a w latach 70-tych ogrodził swoją działkę nr (...) (obecnie nr (...)) położoną tuż przy szosie tak, by zostawić wolny pas gruntu służący dojazdowi z głębiej położonych działek gruntu do szosy. T. T. w zamian umożliwiał bratu i jego rodzinie przejeżdżanie po swoim gruncie (działce środkowej).
W 1962 r. dokonano pomiaru stanu posiadania nieruchomości położonych w obrębie wsi N. w celu założenia ewidencji gruntów po okazaniu jego wyników osobom użytkującym działki nim objęte ((...) akt sprawy). Na szkicu polowym z dnia 26 września 1959 r. geodeta stwierdził występowanie opisanego wyżej przejazdu na gruncie do drogi publicznej, który w układzie przestrzennym przebiegał przez działki oznaczone nr (...). Powyższa droga gruntowa nie została wyodrębniona w ewidencji gruntów, jako samodzielna działka. Z przejazdu i przechodu tym pasem gruntu korzystali zarówno członkowie rodziny T., jak i inni mieszkańcy wsi, nie było na tym tle konfliktów sąsiedzkich. T. T. korzystał także z alternatywnej drogi dojazdowej do szosy przebiegającej z drugiej strony jego działki, przez działkę użytkowaną przez brata P. T. oznaczoną nr (...) (aktualnie nr (...)).
W latach 70-tych tereny położone w obszarze wsi N. zostały objęte postępowaniem uwłaszczeniowym na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.), w którym uczestniczyli spadkobiercy F. T., użytkujący nieformalnie wydzielone części tego gospodarstwa. W jego wyniku S. T. i jego żona nabyli prawo własności działek objętych ewidencją gruntów wsi N. pod poz. 190 oznaczonych nr (...) o łącznej powierzchni 4,6624 ha, co zostało stwierdzone aktem własności ziemi z dnia 28 listopada 1974 r. Działka nr (...), po odnowieniu ewidencji oznaczona nr (...), stanowi aktualnie, w wyniku umowy darowizny z dnia 4 stycznia 1993 r., własność uczestniczki postępowania D. P., zstępnej S. T. W wyniku postępowania uwłaszczeniowego T. T. i jego żona stali się współwłaścicielami w udziale 2/3 części, zaś ich syn W. T. współwłaścicielem w udziale 1/3 części, działek objętych ewidencją gruntów wsi N. pod poz. 191 oznaczonych nr (...) o łącznej powierzchni 5,6715 ha, co zostało stwierdzone aktem własności ziemi z dnia 28 listopada 1974 r. Działka nr (...), po odnowieniu ewidencji oznaczona nr (...), stanowi aktualnie współwłasność w 1/2 części A. G. (córki W. T.) i jej męża K. G. na prawach wspólności ustawowej i oraz w 1/2 części W. T. (syna W. T).
W 2009 r., A. i B. małżonkowie N. właściciele działki (...) sąsiadującej z działką nr (...), postanowili odgrodzić swoją nieruchomość od przedmiotowej gruntowej drogi dojazdowej. Po analizie dokumentów ewidencyjnych okazało się, że droga ta nie jest wydzielona, jako odrębna nieruchomość na mapie i w większości znajduje się na obszarze działki nr (...), należącej do D. P. W związku z tym w sierpniu 2009 r. na wniosek D. P. zostało wszczęte rozgraniczeniowe postępowanie administracyjne, na mocy którego zostały zatwierdzone jako prawnie obowiązujące granice działki nr (...) z działką nr (...) oraz z działką nr (...) (małżonków N.). Natomiast rozgraniczenie nieruchomości nr (...) z działką nr (...) stanowiącą współwłasność w 1/2 części małżonków A. i K. G. oraz w 1/2 części W. T. nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 29 listopada 2011 r.
W listopadzie 2009 r. R. P. zamontował szlaban przy wjeździe na przedmiotową drogę gruntową, uniemożliwiając przejazd nią przez działkę uczestniczki nr (...) w kierunku szosy. W. T. domagał się niezwłocznego usunięcia powyższego szlabanu, zaś w piśmie z dnia 18 sierpnia 2010 r. złożonym w Urzędzie Gminy w Z. kwestionował rozgraniczenie dokonane pomiędzy działkami nr (...) (własność D. P.) i (...) (własność małżonków N.) wskazując, że działki te faktycznie nie graniczą ze sobą, gdyż rozdziela je droga dojazdowa do drogi publicznej, (o którą chodzi w niniejszej sprawie).
Opierając się na powyższych ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy w Z. postanowieniem z dnia 4 października 2012 r. stwierdził, że W. T. nabył z dniem 1 stycznia 1985 r. przez zasiedzenie udział w wysokości 1/2 części we współwłasności nieruchomości położonej w miejscowości N., oznaczonej w ewidencji gruntów jako nowoutworzona działka nr (...), o pow. 0,0261 ha, która została wydzielona z działki nr (...) o pow. 0,2477 ha, będącej własnością D. P. i dla której w Sądzie Rejonowym jest prowadzona księga wieczysta nr (...) - zgodnie z mapą sytuacyjną stanowiącą załącznik do opinii sporządzonej przez biegłego z zakresu geodezji.
W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Rejonowy wskazał, że sporny pas gruntu położony w granicach działki nr (...), stanowiący gruntową drogę dojazdową do szosy, pozostawał w samoistnym współposiadaniu T. T. (poprzednika prawnego W. T.) oraz jego brata S. T. T. T. był samoistnym współposiadaczem tego pasa gruntu w złej wierze od końca lat 50-tych, nie wcześniej niż od 1959 r., a najpóźniej od początku lat 60-tych ubiegłego wieku i sytuacja ta trwała nieprzerwanie także po zmianie posiadacza pasa gruntu z T. T. na jego syna W. T. aż do 2009 r. Z tego pasa gruntu korzystali przez dziesiątki lat poprzednicy prawni wnioskodawców, uczestniczki postępowania i okoliczni mieszkańcy wsi N. w celu dojazdu i przechodu do drogi publicznej. Fakt samoistnego współposiadania opisanego wyżej pasa gruntu w udziale wynoszącym 1/2 część przez T. T., a następnie jego następcę prawnego-syna W. T. (drugim współposiadaczem pasa gruntu był w udziale wynoszącym 1/2 część właściciel działki nr (...) S. T.) stał się podstawą do uznania przez Sąd Rejonowy, że spełnione zostały przesłanki zasiedzenia przez W. T. (po doliczeniu okresu samoistnego współposiadania jego ojca T. T.) udziału wynoszącego 1/2 część w prawie własności tego fragmentu działki nr (...) z dniem 1 stycznia 1985 r. czyli po upływie dwudziestu lat od wejścia w życie kodeksu cywilnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji bez wpływu na zakres i charakter posiadania powyższego pasa gruntu pozostawało przeprowadzone w latach 70-tych postępowanie uwłaszczeniowe, nie miało więc ono znaczenia dla wyniku sprawy. adwokat Maciej Organiściak kancelaria w Łodzi
Sąd Okręgowy oddalił apelację D. P. od powyższego postanowienia, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego.
W skardze kasacyjnej uczestniczka postępowania D. P. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 172 § 1 k.c. oraz art. 172 § 2 k.c., art. 336 w związku z art. 172 k.c., art. 175 k.c. w związku z art. 123 k.c. oraz przepisów postępowania, tj. art. 233 k.p.c. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania.