header photo

Niewykonanie planowanych urządzeń komunalnych

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 3 października 2012 r., uwzględniając apelację wnioskodawców M. R. i K. D., zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 1 lipca 2011 r. i stwierdził nabycie przez wnioskodawców w udziałach po 1/2 części przez zasiedzenie z dniem 4 czerwca 2009 r. własności nieruchomości stanowiących działki nr 191/8 o powierzchni 0,0667 ha, objętą Księgą wieczystą nr (...), nr (...) o powierzchni 0,0037 ha, objętą Księgą wieczystą (...), nr (...) o powierzchni 0,0007 ha, objętą Księgą wieczystą (...), nr (...) o powierzchni 0,0026 ha, objętą Księgą wieczystą (...), oraz nr (...) o powierzchni 0,0004 ha, objętą Księgą wieczystą (...), w miejsce ujawnionej dotychczas jako właścicielki uczestniczki Gminy Miejskiej K.
Orzeczenie powyższe oparte zostało na następującej podstawie faktycznej i prawnej:
C. R., wnosiła o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości stanowiącej działkę nr 191/5 o powierzchni 1147 m, położonej w K. w dzielnicy K., obręb 20 przy ulicy J. objętej Księgą wieczystą nr (...). M. R. i K. D. - i następcy prawni z tytułu dziedziczenia wnieśli o stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości oznaczonych wyżej, odpowiadających poprzedniej działce nr (...). Sąd Rejonowy oddalając wniosek wskazał, że działka ta, użytkowana jako ogród, była w posiadaniu C. R. od końca lat 60-tych. Na początku lat 70-tych działka została częściowo ogrodzona od strony ulicy i wzniesiono na niej altankę. C. R. użytkowała sporny grunt, płaciła od niego podatki do chwili, gdy został przejęty przez Urząd Miasta na drogę. W ocenie Sądu Rejonowego posiadanie gruntu przez C. R. po 1979 r., tj. po przejęciu go na własność przez Skarb Państwa, nie miało cech samoistnego posiadania ze względu fakt przejęcia gruntu przez Gminę i zgodę urzędu na jego użytkowanie, ponadto posiadanie C. R. nie objawiło się na zewnątrz w sposób zauważalny dla otoczenia.
Sąd Okręgowy częściowo podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, uzupełniająco wskazując, że działka nr (...), oznaczona w ewidencji gruntów jako droga, znajduje się w granicach ogrodzenia nieruchomości będącej we władaniu wnioskodawców, poprzednio C. R., a droga w tym miejscu nigdy nie została utworzona. Nieruchomość stanowiąca działkę nr 191, obręb 20 - B., stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 10 lipca 1972 r. Nr 27, poz. 192) oraz zarządzenia nr 5 Naczelnika Dzielnicy K. z dnia 12 lutego 1979 r. (Dz. Urz. Rady Narodowej Miasta K. z dnia 2 lutego 1979 r.). W chwili wejścia w życie tego zarządzenia, tj. w dniu 2 kwietnia 1979 r., nieruchomość znajdowała się w samoistnym posiadaniu C. R. Po upływie dwóch miesięcy nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa. Sąd Okręgowy podzielił zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niewłaściwą interpretację zeznań wnioskodawców dotyczącą zgody Urzędu Miasta na posiadanie gruntu. W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynikała świadomość wnioskodawców, że ich posiadanie ma charakter zależny. W szczególności nie można uznać, że takie przekonanie powstało u wnioskodawców oraz u ich poprzedniczki prawnej ze względu na ustną zgodę na użytkowanie wydaną przez organ administracji publicznej. Wnioskodawcy mieli świadomość istnienia planów urządzenia drogi publicznej i dopuszczali możliwość, iż posiadanie działki zostanie im odebrane w razie budowy. Zdaniem Sądu Okręgowego nie pozbawiało to ich przymiotu posiadaczy samoistnych nieruchomości. Wiedza o zamiarze budowy drogi w bliżej nieokreślonym terminie nie zmienia bowiem automatycznie przeżyć psychicznych posiadacza. C. R. miała świadomość posiadania samoistnego działki w złej wierze i nadal zachowywała się jak posiadacz samoistny. Okoliczność, że do budowy drogi nie doszło otworzyła drogę do dochodzenia stwierdzenia zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości. Posiadaczka wiedziała, że nie jest właścicielem począwszy od dnia 3 czerwca 1979 r. Pozostawienie przez Skarb Państwa nieruchomości w jej dalszym posiadaniu miało oparcie w treści § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 1972 r. w sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 242), zgodnie z którym działki budowlane, które przeszły na własność Państwa, oddaje się w użytkowanie wieczyste osobom ubiegającym się o nie najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały. W myśl § 14 ust. 2 tego rozporządzenia do czasu oddania działek w użytkowanie wieczyste, pozostawia się je w bezpłatnym posiadaniu poprzedniego właściciela, a jeżeli część nieruchomości, która przeszła na własność Państwa przeznaczona jest pod budowę urządzeń komunalnych, pozostawia się ją w bezpłatnym posiadaniu poprzedniego właściciela do czasu rozpoczęcia robót. Z regulacji tej - zdaniem Sądu Okręgowego - wynika, że okres posiadania zależnego C. R., opartego na wskazanym przepisie, był ograniczony czasowo i obejmował trzy miesiące od daty wejścia w życie zarządzenia nr 5 Naczelnika Dzielnicy K. z dnia 12 lutego 1979 r., tj. od dnia 2 kwietnia 1979 r. To czy zgoda Skarbu Państwa została wyrażona w sposób ustny, czy w sposób dorozumiany, nie miało znaczenia, skoro podstawa posiadania zależnego miała swoje źródło w przytoczonej regulacji. Z upływem wskazanego trzymiesięcznego okresu posiadanie C. R. utraciło przymiot posiadania zależnego. C. R. miała świadomość, że w dalszym ciągu to nie ona jest właścicielką nieruchomości, ale zachowywała się jak właściciel. Skoro następnie w sposób ciągły przez okres trzydziestu lat ona, a następnie następcy prawni wykonywali faktyczne władztwo nad nieruchomością bez żadnych przeszkód ze strony Skarbu Państwa obslugaprawna.net.pl, niezależne od jego wyraźnej lub dorozumianej zgody, ich posiadanie należało zakwalifikować, jako posiadanie samoistne w złej wierze. W ocenie Sądu Okręgowego przeszkody do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie nie stanowił art. 2a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.), gdyż droga publiczna planowana na nieruchomości w 1979 r. nigdy nie powstała, a jedynie została uwzględniona w ewidencji gruntów.
Uczestniczka Gmina Miejska K. zaskarżyła skargą kasacyjną powyższe postanowienie w całości. Wnosząc o uchylenie orzeczenia i oddalenie apelacji wnioskodawców powołała w ramach podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego zarzuty naruszenia § 14 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 1972 r. w sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że do nieruchomości objętej wnioskiem miał zastosowanie § 14 ust. 1, a nie § 14 ust. 2 zd. 2, gdyż nieruchomość była przeznaczona w planie podziału pod budowę drogi; art. 336 k.c. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że posiadanie nieruchomości przez wnioskodawców i ich poprzedniczkę prawną nie było posiadaniem zależnym a samoistnym; art. 172 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie zasiedzenia mimo nie spełnienia przesłanek w postaci posiadania samoistnego oraz upływu terminu.